حورا یاوری محقق و نویسنده، درباره این اثر می‌نویسد

شب سیاه و مرغان خاکسترنشین، حاصل سال‌ها تحقیق و تأمل رامین احمدی در شعر نیمایی با بهره‌گیری از یک چارچوب نظری مستدل و سنجیده است. از جالب توجه‌ترین بخش‌های کتاب بخش “جدال با مدعی” است که در مطالعات نیماشناسی سابقه شناخته شده‌ای ندارد. “جدال با مدعی” روایت رویارویی نیما با میراث شعری گذشتگان و گفت‌وگوی او با سنت هزار ساله شعر فارسی برای دستیابی به موجودیت مستقل شعری، و رسیدن به نقطه‌ای است که در آن شعر، همچنان‌که آرزوی نیماست، خود به سراغ شاعر می‌آید، و آفاق تازه‌ای در نگاه به طبیعت، زمان، و انسان، در برابر شعر می‌گستراند

یاوری در ادامه یادآوری می‌کند

شب سیاه و مرغان خاکسترنشین سفرنامه پایداری نیما در ادامه این راه است؛ راهی که نه فقط شعر نیما، بلکه شعر فارسی را برای همیشه دگرگون می‌کند، راهی که شاعران بعد از نیما در سال‌ها و دهه‌های بعد دنبال می‌کنند و به اوج می‌رسانند.»

رضا فرخ‌فال، نویسنده و محقق ادبی، درباره این اثر می‌نویسد

درباره نیما یوشیج و شعر او اگرچه بسیار گفته و نوشته شده، اما هنوز درباره‌ی رخداد شعری یا انقلاب ادبی نیمایی سخن‌هایی ناگفته مانده است. مولف در این کتاب با روش و رویکردی تازه سخن در این‌باره را پی گرفته است. در این مجلد که بخش دوم از پژوهش مولف درباره‌ی نیما است، به دهه‌ی دوم حیات شاعری نیما در سال‌های ۱۳۲۱-۱۳۱۱ و شکل‌گیری ذهنیت و بیان نو شعری او پرداخته شده است. آنچه به این پرداخت تازگی می‌بخشد این است که مولف ابداع نیمایی را همچون هر ابداعی دیگر در زمینه‌های اجتماعی (تحولات سیاسی عصر شاعر)، تحولات تکنولوژیک (صنعت چاپ و روزنامه) و تاثیرات فرهنگی و ایدئولوژیک در زمانه شاعر بررسی می‌کند؛ هم در آن حال که تکاپوی ذهن شاعر را در سودای امر نو و گفتن سخنی نو به دقت نشان می‌دهد. این سودای شاعر در چهارچوب مفهوم ” اضطراب تاثیر” برگرفته از هارولد بلوم، منتقد آمریکایی، کاویده شده (رویارویی با سنت “پدران شعری” به تعبیر مولف) و نیز تاثیراتی که نیما از مکتب مادی‌گرایی تاریخی و از آن مهمتر از جریان رمانتیسم اروپایی گرفته بود

فرخ‌فال سپس می‌نویسد

نکته مهم این است که هم‌صدا با مولف کتاب می‌توانیم بگوییم که ابداع نیمایی تنها نوآوری در اسلوب و صورت شعر (شکستن وزن و طول مصاریع…) خلاصه نمی‌شود، بلکه سخنی نو به مفهوم سخنی به کلی “دیگر” در تاریخ شعر پارسی بوده است

عجایب یاد

کتاب «عجایب یاد»، اثر امیر حکیمی سروده‌های شاعری‌ست که به گواه عجایب یادبیش از دو دهه کار و بار نویسندگی، تصحیح و بازیابی متون، و مقالات متعددی که نوشته است، کاوشگر فعال تاریخ شعر، و تاریخ معاصر ایران، است. او به بازیابی و تقویت سنت‌های متعدد و زیبایی‌شناسی‌های به حاشیه رانده‌شده‌ی شعر ایران پرداخته و همچنین به کاوش در شیوه‌های مختلف سرکوب و راه‌های بازیابی صداهای تجددپرور در ایران معاصر اقدام کرده است. در ادامه این کوشش‌ها، اثر اخیر او «عجایب یاد»، تجربه‌ای چشمگیر در ایجاد گفتگو بین شعر و تاریخ به عنوان دو ژانر نوشتاری و کوششی برای ساختن شعر در زمینه‌ای تاریخی، با دیدی تاریخی و در گفتگو با متون تاریخی‌ست. نویسنده به سنت‌های شعری که با انها گفتگو می‌کند، و یا از گفتگو با انها می‌پرهیزد آگاه است. «عجایب یاد» موضوع‌های متعددی را هم در سطح اجرای شعر تاریخی و هم در سطح نقد آن به پیش می‌آورد: رابطه روایت با شعر چیست؟ رابطه روایت با تاریخ چیست؟ تاریخِ زبان چگونه در شعر تاریخی بروز می‌یابد؟ آیا می‌توان شعر تاریخی را به گونه‌ای نوشت که به کوتاه‌شدگی تاریخی منجر نشود؟ آیا شعر تاریخی لاجرم به برساختن فراروایت‌هایی در شعر منجر می‌شود؟ آیا شعر می‌تواند به شناخت تاریخی ما از احساسات شاعرانه و دلنگرانی‌های انسانی یاری برساند؟ آیا شعر می‌تواند تاریخ حواس ما را مستند کند؟ مثل موزه‌ای که تاریخ درد یا فریادهای تجدد را حفظ و منتقل می‌کند؟

بیشتر بخوانید

شورش دهقانان مکریان

کتابِ «شورش دهقانان مکریان ۱۳۳۱-۱۳۳۲ش: اسناد کنسولگری، مکاتبات دیپلماتیک و گزارش روزنامه‌ها» بخشی از آرشیو دکتر امیر حسن‌پور و مرتبط به پژوهش ایشان برای تاریخ‌نگاری شورش دهقانان مُکریان است. ترجمه اسناد و روزنامه‌های انگلیسی این کتاب و تنظیم متن برعهده دکتر مهدی گنجوی بوده است. دکتر امیر حسن‌پور (۱۳۹۶-۱۳۲۲) زبان‌شناس، مورخ و تئوریسین مارکسیست علوم ارتباطات و مطالعات کردی، استاد سابق دانشگاه‌های ویندزور، کنکوردیا و دپارتمان مطالعات خاورمیانه در دانشگاه تورنتو بودند. کتاب «شورش دهقانان مکریان ۱۳۳۱-۱۳۳۲ش: اسناد کنسولگری، مکاتبات دیپلماتیک و گزارش روزنامه‌ها» چهارمین کتاب ایشان پس از کتاب‌هایی از جمله «مقالاتی درباره‌ی کردها: تاریخ‌نگاری، شفاهیت، و ناسیونالیسم» (انتشارات پیتر لنگ، ۲۰۲۰)، و «آریان‌پور ‌و جامعه‌شناسی مارکسیستی: تاریخ، طبقه اجتماعی و دیالکتیک» (کتاب ایران‌نامگ، ۲۰۱۸) است که پس از درگذشت پروفسور حسن‌پور منتشر شده است.

انتشار این آرشیو را بایستی هم به عنوان تکمیل‌کننده اثر دیگر ایشان «شورش دهقانان مکریان ۱۳۳۱-۱۳۳۲ش» (کتاب ایران نامگ، ۱۴۰۰) و هم یکی از خدمات ایشان به قصد حفاظت از تاریخ کردستان و تحقیق‌پروری در این زمینه ارزیابی کرد.

بیشتر بخوانید

مرضیه ستوده (داستان‌نویس و مترجم) درباره رمان زینت می‌نویسد

نویسنده با اشراف به شیوه‌ی زیستن، از زمان قاجار تا کنون، رنج دختران و زنان و محرومیت‌ها را مستند کرده. و چون پژوهشگری دقیق و دل‌سوز، مخاطب را با نام و روش مباره‌ی زنانی که برای حقوق اولیه‌ مبارزه کردند آشنا می‌کند.

اجرای روایت در این اثر چشم‌گیر است. روایت‌های موازی و مستقل که با مهارت در اجرا، در هم می‌روند و شیوه‌ی زیستن و بازتاب رویدادها را تاثیرگذار نشان میدهند

مهرک کمالی (محقق و منتقد ادبی و استاد دانشگاه ایالتی اوهایو) درباره این رمان نوشته است

بارها شنید‌ه‌ایم که آنجا که تاریخ ناتوان می‌ماند، رمان آغاز می‌شود؛ زینت پلی است کم‌نظیر میان داستان وتاریخ که نه ادبیّتش را از دست می‌دهد و نه سندیّتش را. کار وحید ضرابی نسب نشان از ذهن تربیت‌یافته‌ای دارد که با دقت به همه‌ی زوایای رمان کوتاهش فکر کرده، زبانش را ورز داده و سندهای تاریخی را با داستان پیوند زده است. پایان‌بندی بدیع زینت با شورش علیه واقعیت موجود، به خواننده می‌گوید همه چیز می‌توانست (و می‌تواند) جور دیگری اتفاق بیفتد

بسیاری از این داستانکها تصاویر و رخدادهایی را نمایان می‌کنند که در عین تازگی ریشه در یک سنت ادبی دیرینه دارند که از دانته تا مارکز امتداد می‌یابد (جهنم دانته که در حلقه‌های مجازات خود دهشت بی حد را با کنش‌ها و انگاره‌های خنده‌آور در هم می‌آمیزد؛ جهان کافکا با حوادثی نامحتمل که محتوم و گریزناپذیر می‌نمایند؛ شهر اوژن یونسکو که در آن آدمها بگونه‌ای درک ناپذیر به کرگدن بدل می‌شوند؛ و هزارتوهای بورخس و اکتاویو پاز).

در عین حال، زنجیره‌ای از جمله‌های قصار تمامی داستانکها را به هم پیوند می‌دهد. این جمله‌ها که معمولا به شکل شاه بیت در پایان هر داستانک می‌آیند، با طنینی کنایی که با سوژه فاصله می‌گیرد و از بیرون نگاه می‌کند، به هر یک از داستانکها عمق و پرسپکتیو می‌دهند، و این رویکرد حتی در داستانکهایی که راوی شخص اول دارند متمایز و آشکار است (هرتا مولر نیز از این شگرد فرمال در «آونگ نفس» استفاده‌ی مشابهی می‌کند).

ابژه ها نیز به شکلی هول انگیز، در سنتی که از سروانتس تا هرتا مولر می گسترد، در داستانکها پدیدار می‌شوند: ماهی‌هایی که نیمرخ بر خاک افتاده‌اند، مبلی که صدای موج دریا از آن شنیده می‌شود، چاهی که در ته آن شاید بتوان با خود روبرو شد، بلندگویی که راوی را وامی‌دارد تا به قتلی که مرتکب نشده اعتراف کند، و ردیف دستشویی هایی که در تصویری سوررئالیستی جلو یک خانه مستقر شده‌اند. این ابژه ها در آن واحد هم حسی از تهدید و مخاطره را برمی‌انگیزند و هم سرشتی ابهام آمیز را القا می‌کنند.

اما این داستان‌ها در نهایت در قلمرویی که بیداری دیگر در شکل آشنای آن وجود ندارد به وقوع می‌پیوندند. چنانکه سایمون کریچلی می‌گوید، در موریس بلانشو دو گونه شب وجود دارد: شب نخست به قهرمانان تعلق دارد که بر شب چیره می‌شوند و، با فرو رفتن در خواب «دازاین»، بدن را در صبح روز بعد به سرچشمه‌ای از امکان بدل می‌سازند. اما شب دوم شب «هورلا»ی موپاسان است، شبی شبح وار که در آن نه خواب و نه مرگ ممکن است، و اینجا قلمروی کابوس و وهم است، آمبیانسی که تمامی این داستانکها را احاطه می‌کند. در این فضای کابوس وار و وهم انگیز اضطرابی موج می‌زند که نمی‌خواهد فرو نشیند. اما یک صدای کنایی نیز وجود دارد که از بیرون به چیزها می‌نگرد و غالبا در فرم یک شاه بیت یا جمله‌ای ضربه‌ای که از منظری عینی و فرزانه بیان می‌شود گسستگی تندی در لحن ایجاد می‌کند و در صدد مهار کابوس و وهم برمی‌آید. و این داستانکها در نهایت حاصل تقابل این دو لحن هستند… محمود خوشچهره.

آریا فانی، استاد دانشگاه واشنگتن و نویسنده کتاب «خواندن آن سوی مرزها: افغان‌ها، ایرانیان و ناسیونالیسم ادبی» درباره کتاب «نجواهای واحه» می‌نویسد

«شکل فرهنگی دولت-ملت در هیچ کجا به اندازه‌ی ژانر تاریخ ادبیات خود را نشان نمی‌دهد؛ شیوه‌ی تاریخ‌نگاری که ریشه در تک زبانگی و تکینگی فرهنگی دارد. این مجموعه‌ی بی‌نظیر از شعر لیکو، به سه طریق فرم فرهنگی ایران مدرن را به چالش می‌کشد: چندزبانگی و شفاهیت را در محتوا و همکاری را در روش ترجمه پیش می‌کشد. پس جای تعجب نیست که ترجمه در این مجموعه نه دنباله‌ی پارادایم‌ «اصل» در مقابل «کپی»، بلکه به‌عنوان شیوه‌ای از گرده‌افشانی متقابل فرهنگی و ادبی نضج می‌گیرد. چنین تلاش‌هایی باید از نظر فکری و مادی حمایت شوند.»

علیرضا آبیز، شاعر و منتقد شعر درباره این اثر نوشته است

نجواهای واحه: سراب شاعرانه‌ی لیکو” سفری مسحورکننده است به یکی از غنی‌ترین و در عین حال کمتر شناخته‌شده‌ترین سنت‌های شعر فولکلور در جهان. این مجموعه‌ی گیرا از مرزهای زبانی فراتر رفته و نگاهی عمیق به موزاییک فرهنگی فلات ایران در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد. لیکو، قالبی کهن از شعر شفاهی بومی مناطق بلوچستان و رودبار در ایران است که تاب‌آوری میراثی پر جنب‌وجوش را در عینِ چالش‌های زندگی در محیط‌های خشن تجسم می‌بخشد. شاعران گمنام هر روز به این سنت زنده می‌افزایند و گنجینه‌ی جامعه را غنی می‌کنند. لیکو از طریق سطور موجز و در عین حال عمیق، خوانندگان را به قلمرویی می‌برد که زندگی روزمره با احساسات اشتیاق، غم، عشق و جدایی در هم آمیخته است. این گلچین با ترجمه دقیق و پژوهش گسترده، با مقدمه‌ای کامل، قدرت شعر در حفاظت از فرهنگ‌های بومی و زبان‌های در معرض خطر را تجلیل می‌کند