Forthcoming by Asemana Books (April 3, 2026)

هیجان‌الوطن

میرزا فتح‌الله قدسی کرمانی (فواد کرمانی)

تصحیح انتقادی و معرفی:

مهدی گنجوی و علی مظفری سیرجانی

همراه با مقالاتی درباره زیست و روزگار فواد کرمانی و میراث گفتمان ازلی در جنبش مشروطه از

منوچهر بختیاری

علی مظفری سیرجانی

و یادداشتی از

مهران راد

گفتمان ازلی که پس از مرگ باب و در تقابل و رقابت با آیین بهایی شکل گرفت، تنها یک جنبش دینی نبود. ازلیان کوشیدند تا در دل سنت اسلامی ـ ایرانی، قرائتی باطنی، ضداستبدادی و تحول‌خواه پدید آورند؛ قرائتی که در راستای بازپردازی سنت اسلامی، افزودن به کانون‌های متنی و تغییر مرجعیت آن بود. ازلیان درواقع میان سه قلمرو واسط بودند: سنت عرفانی و باطنی اسلام ایرانی، عقلانیت مدرن، و دغدغه‌ی رهایی سیاسی.

ازلیان می‌دانستند که بیان اشکار عقایدشان در ایران قاجاری به بهای جان تمام می‌شود. از همین‌رو، نوشتارشان چهره‌ای دوگانه یافت: سطحی آشکار و سطحی باطنی. در ظاهر، نصیحت، اخلاق و اصلاح؛ در باطن، نقد مرجعیت و جایگزین کردن آن، نقد شریعت اسلامی و دعوت به شریعتی بازپرداخت شده، و دعوت به مبارزه با قاجار.
در آثار فواد کرمانی، این دوگانگی به‌ویژه در هیجان الوطن آشکار است. زبان او در ظاهر خطابی و وطنی است، اما در لایه‌ی زیرین، نوعی گفت‌وگو با جنبش بابی، هستی شناسی ان مذهب ‌و بیان رویکرد اجتماعی و سیاسی آن است. این همان جایی است که بدون خوانش رمزجو و حساس به تلمیحات ازلی و رموز عددی کلمات، متن فواد را می‌توان صرفاً چون متنی سکولار یا شیعی اصلا‌ح‌طلب از دوران مشروطه خواند، بی‌آنکه تمایز فکری و هستی‌شناختی آن آشکار شود.

این کتاب تصحیح انتقادی و معرفی این اثر است همراه با چند مقاله به جهت مداخله در بررسی گفتمان مشروطیت در ایران و بررسی نقش کرمان در این جنبش و میراث و رویکرد گفتمان ازلی در ان.

The Homeland’s Uprising Spirit

By

Mirza Fatolah Qudsi Kermani (Foad Kermani)

Critical edition and introduction by

Mahdi Ganjavi and Ali Mozafari Sirjani

With contributions by

Manochehr Bakhtiary and Ali Mozafari Sirjani

on the life and times of Foad Kermani and on the legacy of Azali discourse in the Constitutional Revolution,

and with a note by

Mehran Rad

ISBN: 9781997503309

The Azali discourse, which took shape after the death of the Báb and in opposition and competition with the Bahá’í Faith, was not merely a religious movement. The Azalis sought to articulate—within the heart of the Islamic–Iranian tradition—an esoteric, anti-despotic, and reformist reading: a reading that reworked Islamic tradition by reinterpreting, expanding the textual centers of authority, and shifting their locus. In effect, the Azalis occupied an intermediary position among three domains: the mystical and esoteric traditions of Iranian Islam, modern rationality, and a concern with political emancipation.

The Azalis were well aware that expressing their ideas in Qajar Iran could cost one’s life. For this reason, their writings acquired a dual character: an exoteric surface and an esoteric depth. On the surface, advice, ethics, and reform; beneath it, a critique of religious authority and the proposal of its replacement, a critique of Islamic law and a call for a reworked shariʿa, and an invitation to struggle against the Qajar state.

In the works of Fuʾād Kermānī, this duality is particularly evident in Heyjān al-Vaṭan. His language appears overtly rhetorical and patriotic, yet at a deeper level it constitutes a dialogue with the Babi movement, an articulation of the ontology of that religion, and an exposition of its social and political approach. It is precisely here that, without a cipher-sensitive reading attentive to Azali allusions and the numerical symbolism of words, Fuʾād’s text can be read merely as a secular or Shiʿi reformist work from the Constitutional period—without the distinct intellectual and ontological differences ever becoming visible.

This book offers a critical edition and an introduction to this work, together with several articles intended as interventions in the study of the discourse of Constitutionalism in Iran, examining the role of Kerman in this movement and the legacy and approach of Azali discourse within it.

میرزا فتح‌الله قدسی کرمانی (فواد کرمانی)(۱۲۶۸ق – ۱۳۵۸ق / ۱۳۱۷ش)

میرزا فتح‌اللّه قدسیِ کرمانی، شاعر و آوازه‌خوان و نوازندهٔ تار، از سرانِ جامعهٔ اهلِ بیان (بابیانِ ازلی)، متخلّص به «فؤاد»، فرزندِ سلطان‌علی، در کرمان متولّد و قریب ۹۰ سال عمر کرد. در فضای نهان‌زیستیِ بابیان، فؤاد از زمرهٔ شاعرانِ عارف‌مسلک و شیعه‌مذهب در منابعِ علنی معرّفی و شناخته شده است.

Mirza Fatolah Qudsi Kermani (Foad Kermani) (1268 AH – 1358 AH / 1317 SH)

Qodsī Kermānī—poet, vocalist, and player of the tār—was one of the leaders of the community of the People of the Bayān (the Azali Babis). Writing under the pen name “Fuʾād,” he was the son of Solṭān-ʿAlī, born in Kerman, and lived to nearly ninety years of age. Within the context of the Babis’ clandestine mode of existence, Fuʾād has been introduced and recognized in public sources as a mystically inclined poet and a Shiʿi believer.